Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì và kiêng gì?

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì và kiêng gì? Là một trong những vấn đề sức khỏe được nhiều mẹ quan tâm, nhất là thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi thất thường. Vậy, câu trả lời chính xác cho vấn đề này là gì? Cùng Dược phẩm Quốc tế Abipha tìm hiểu ngay trong nội dung dưới đây:

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ có những biểu hiện nào?

“Rối loạn tiêu hóa” là cách gọi chung cho nhiều triệu chứng liên quan đến đường tiêu hóa, không phải tên của một bệnh cụ thể. Trẻ có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện như:

• Đau bụng, đầy hơi hoặc chướng bụng;
• Buồn nôn, nôn;
• Đi ngoài phân lỏng nhiều lần;
• Táo bón, phân khô cứng;
• Chán ăn hoặc ăn nhanh no;
• Phân thay đổi màu sắc, mùi hoặc có chất nhầy.

Các triệu chứng này có thể xuất hiện do thay đổi chế độ ăn, nhiễm virus hoặc vi khuẩn, sử dụng kháng sinh, không dung nạp thực phẩm hay một số bệnh lý đường tiêu hóa. Do đó, cha mẹ không nên áp dụng cùng một chế độ ăn cho tất cả trường hợp.

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn gì?

Khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa, mẹ nên quan tâm đặc biệt đến chế độ ăn uống để điều chỉnh phù hợp với tình hình sức khỏe của trẻ. Mẹ nên:

Bổ sung đủ nước và dung dịch bù nước điện giải

Khi trẻ tiêu chảy hoặc nôn, ưu tiên quan trọng nhất là phòng ngừa mất nước. Cha mẹ nên cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần thay vì ép uống một lượng lớn cùng lúc.

Nếu trẻ có nguy cơ mất nước, có thể sử dụng dung dịch bù nước điện giải đường uống ORS theo hướng dẫn.

Ngoài ra, với trẻ còn bú mẹ, nên tiếp tục cho trẻ bú và có thể chia thành nhiều cữ nhỏ hơn. Nếu trẻ đang uống sữa công thức, cha mẹ nên pha sữa đúng tỷ lệ theo hướng dẫn, không tự ý pha loãng để “giảm tải” cho đường ruột. Khi trẻ nôn, có thể cho trẻ uống lượng ít hơn nhưng tăng số lần.

Chọn món mềm, dễ ăn và chia thành nhiều bữa nhỏ

Khi trẻ còn buồn nôn, đau bụng hoặc ăn kém, cha mẹ có thể ưu tiên các món mềm, dễ nhai và có mùi vị nhẹ như:

• Cháo hoặc súp nấu cùng thịt, cá, trứng và rau củ;
• Cơm mềm, mì hoặc nui mềm;
• Khoai tây, khoai lang được nấu chín;
• Thịt nạc, cá hoặc trứng chế biến kỹ;
• Chuối chín, táo nấu mềm và các loại trái cây trẻ đã ăn quen;
• Sữa chua nếu trẻ dung nạp tốt và sản phẩm phù hợp với độ tuổi.

Nên chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ để trẻ dễ tiếp nhận. Khi trẻ muốn ăn và không nôn nhiều, có thể sớm quay lại chế độ ăn phù hợp với lứa tuổi thay vì chỉ cho ăn cháo trắng kéo dài. 

Tăng thực phẩm giàu chất xơ khi trẻ bị táo bón

Nếu biểu hiện chính là táo bón, trẻ nên được bổ sung chất xơ từ rau xanh, trái cây, đậu, yến mạch và ngũ cốc nguyên hạt phù hợp với độ tuổi. Một số lựa chọn có thể gồm:

• Rau mồng tơi, rau dền, bông cải xanh;
• Đu đủ, lê, thanh long, cam;
• Khoai lang, yến mạch;
• Các loại đậu được nấu chín mềm.

Chất xơ cần đi kèm với lượng nước phù hợp để giúp phân mềm và dễ đào thải hơn. Tuy nhiên, không nên tăng chất xơ quá nhanh vì có thể khiến trẻ đầy hơi, đau bụng hơn. Với trẻ nhỏ, cha mẹ cũng cần điều chỉnh hình dạng và kích thước thực phẩm để phòng nguy cơ hóc.

Duy trì chế độ ăn đa dạng sau khi triệu chứng giảm

Khi trẻ đã bớt nôn, giảm tiêu chảy và bắt đầu muốn ăn, cha mẹ nên từng bước trở lại chế độ ăn thông thường. Bữa ăn cần có đủ nhóm tinh bột, chất đạm, chất béo, rau củ và trái cây.

Không cần kéo dài thực đơn chỉ gồm cháo trắng, cơm trắng hoặc chuối. Những món này có thể dễ ăn trong thời gian ngắn nhưng không cung cấp đủ năng lượng, chất đạm và vi chất nếu sử dụng đơn điệu trong nhiều ngày.

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên kiêng gì?

Thực phẩm nhiều dầu mỡ và khó tiêu

Đồ chiên rán, thức ăn nhanh, thịt nhiều mỡ và món chế biến với quá nhiều dầu có thể làm tăng cảm giác đầy bụng, buồn nôn hoặc khó chịu. Nên ưu tiên món hấp, luộc, hầm hoặc nấu mềm trong giai đoạn trẻ đang có triệu chứng.

Đồ uống nhiều đường và nước có gas

Nước ngọt, nước có gas, trà sữa và nước trái cây đóng chai thường chứa nhiều đường. Một lượng đường lớn có thể kéo thêm nước vào ruột và khiến tình trạng tiêu chảy nặng hơn. 

Thức ăn cay, nhiều gia vị

Món cay hoặc có nhiều gia vị có thể làm tăng cảm giác khó chịu ở dạ dày và đường ruột, đặc biệt khi trẻ đang đau bụng, nôn hoặc tiêu chảy. Nên chế biến thức ăn với hương vị nhẹ và sử dụng nguyên liệu trẻ đã quen.

Thực phẩm sống, tái hoặc không bảo đảm vệ sinh

Trẻ đang rối loạn tiêu hóa cần tránh thịt, cá, trứng chưa được nấu chín; sữa chưa tiệt trùng; thức ăn để lâu ở nhiệt độ phòng hoặc thực phẩm không rõ nguồn gốc. Cha mẹ cũng cần rửa tay trước khi chế biến thức ăn và sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ.

Thực phẩm làm trẻ xuất hiện triệu chứng

Nếu nhận thấy trẻ thường xuyên đau bụng, đầy hơi, nôn hoặc đi ngoài sau khi ăn một loại thực phẩm cụ thể, cha mẹ nên ghi lại nhật ký ăn uống và triệu chứng. Không nên tự loại bỏ dài hạn nhiều nhóm thực phẩm, đặc biệt là sữa, trứng, hải sản hoặc ngũ cốc, vì có thể làm khẩu phần mất cân đối. Việc đánh giá dị ứng hay không dung nạp thực phẩm cần được thực hiện bởi bác sĩ.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu:

• Trẻ li bì, khó đánh thức hoặc phản ứng kém;
• Không uống được hoặc nôn liên tục;
• Khô môi, mắt trũng, khóc không có nước mắt;
• Tiểu ít rõ rệt hoặc tã khô kéo dài;
• Sốt cao hoặc đau bụng dữ dội;
• Phân có máu hoặc màu đen bất thường;
• Bụng chướng nhiều;
• Tiêu chảy kéo dài hoặc tình trạng ngày càng nặng;
• Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, có biểu hiện bất thường.

Trẻ em có thể mất nước nhanh hơn người lớn khi tiêu chảy hoặc nôn. Vì vậy, nếu cha mẹ không chắc về tình trạng của trẻ, nên liên hệ bác sĩ thay vì chỉ điều chỉnh chế độ ăn tại nhà.

Trẻ bị rối loạn tiêu hóa nên ăn những món mềm, đủ dinh dưỡng, phù hợp với triệu chứng và được chia thành nhiều bữa nhỏ. Trẻ tiêu chảy hoặc nôn cần được ưu tiên bù nước đúng cách và tiếp tục ăn khi có thể; trong khi trẻ táo bón cần tăng chất xơ kết hợp với uống đủ nước.

Quan trọng nhất, cha mẹ không nên kiêng khem quá mức hoặc mặc định mọi rối loạn tiêu hóa đều có cùng cách xử trí. Nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước, trẻ cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.